2013年8月15日 星期四

【技藝101】做。地雷




什麼東西會在地上會轉,還會發出聲響,形狀像陀螺,卻又不是陀螺呢?原來這是在台灣已經超過300年歷史的童玩--地雷,它是用竹子製作出來的地雷,在日治時期還曾因為聲音太像空襲警報,而被禁止,現在這項大多數人都不知道的鄉土玩具,只剩下在嘉義的師傅,還趁有空閒時製作,來看看這個有趣的童玩。

聽著這款聲講kioh是美軍閣來抨炸彈囉
Thiann-tio̍h tsit-khuán siann kóng-kioh sī Bí-kun koh lâi phiann tsà-tuânn looh.

愛會穩,閣會哭,(按呢才)有正確
Ài ē ún, koh ē khàu, (án-ne tsiah) ū tsìng-khak.


台灣uì荷蘭西班牙時代就有地雷--ah,甲tann歷史已經超過300冬,用桂竹鑽一枝桿做心,竹身開縫,轉踅ê時因為共鳴會吼會霆,這項屬佇台灣傳統ê tshit-thô物,這馬干焦嘉義ê吳三桂猶有咧做
Tâi-uân uì Hô-lan Se-pan-gâ sî-tāi tō ū tē-luî--ah, kah tann li̍k-sú í-king tshiau-kuè sann-pah tang, īng kuì-tik tsǹg tsi̍t ki kuáinn tsò sim, tik-sin khui phāng, tńg-se̍h ê sî in-uī kiōng-bîng ē háu ē tân, tsit-hāng sio̍k tī Tâi-uân thuân-thóng ê tshit-thô-mi̍h, tsit-má kan-tann Ka-gī ê Ngôo Sam-kuì iáu ū teh tsò.

註解:
桿、心:「桿」是地雷ê跤(佮干樂sio-siâng),心佇tsia是指「軸心」(ti̍k-sim)。原底華語這位是寫做『螺桿』,gâu誤會做是工業咧用ê「sū-kú-liuh」,總--是tsit兩項是無仝ê代誌。

較早日本時代,做囡仔攏家己做家己耍啦,第二次世界大戰逐个光復--起-來就失傳--去-囉,就無人咧做--ah,到尾--à甲食老才閣佇咧做
Khah-tsá Ji̍t-pún Sî-tāi, tsò gín-á lóng ka-kī tsò ka-kī sńg lah, Tē-jī Tshù Sè-kài Tāi-tsiàn ta̍k-ê kong-ho̍k--khí-lâi tō sit-thuân--khì-looh, tō bô lâng teh tsò--ah, kàu bué--à kah tsia̍h-lāu tsiah koh tī leh tsò.

看--起-來簡單簡單,毋過欲按怎予伊踅著會平棒、聲音會響,tse就無hiah好做--ah,吳三桂嘛是累積60外冬ê經驗,才知影欲按怎予手--裡ê地雷踅著在穩閣響亮
Khuànn--khí-lâi kán-tan kán-tan, m̄-koh beh án-tsuánn hōo i se̍h tio̍h ē pînn-pāng, siann-im ē hiáng, tse tō bô hiah hó tsò--ah, Ngôo Sam-kuì mā sī luí-tsik la̍k-tsa̍p guā tang ê king-giām, tsiah tsai-iánn beh án-tsuánn hōo tshiú--lí ê tē-luî se̍h tio̍h tsāi-ún koh hiáng-liāng.

註解:
平棒:有「平均」、「公平」、「平衡」ê意思,嘛會當形容講話、做代誌liú-lia̍h 媠氣,tsia是指轉踅ê動作真穩

步驟
裁啦,開空啦,逐項攏有重點佇咧啦,你欲穿這枝啦,啥mih攏有重點咧啦,咧看ê時足簡單--ê啦,啊若欲做--起-來是足麻煩,毋才無人欲做,就是按呢來--ê
Tshâi lah, khui khang lah, ta̍k-hāng lóng ū tiōng-tiám tī leh lah, lí beh tshng tsit-ki lah, siánn-mih lóng ū tiōng-tiám leh lah, teh khuànn ê sî tsiok kán-tan--ê lah, ah nā beh tsò--khí-lâi sī tsiok mâ-huân, m̄-tsiah bô lâng beh tsò, tō sī án-ne lâi--ê.

成品

打地雷

日本時代,因為地雷hmh-hmh吼ê聲,和空襲警報傷過sîng,自按呢予日本人禁止,嘛予這項歷史久長ê囡仔耍規个齊無--去
Ji̍t-pún Sî-tāi, in-uī tē-luî hmh-hmh-háu ê siann, hām khong-si̍p kíng-pò siunn-kuè sîng, tsū-án-ne hōo Ji̍t-pún-lâng kìm-tsí, mā hōo tsit-hāng li̍k-sú kú-tn̂g ê gín-á-sńg kui-ê tsiâu bô--khì.

較早前世界大戰美軍都攏來咱台灣咧抨炸彈--毋過,日本人聽著這款聲,in就講聽伊講閣咧霆水螺,就是按呢tsua̋nn擋--起-來
Khah-tsá-tsîng Sè-kài Tāi-tsiàn Bí-kun to lóng lâi lán Tâi-uân teh phiann tsà-tuânn--m̄. Ji̍t-pún-lâng thiann-tio̍h tsit-khuán siann, in tō kóng thiann i kóng koh teh tân tsuí-lê, tō sī án-ne tsua̋nn tòng--khí-lâi.

好佳哉吳三桂靠伊ê記持,佇20外冬前重閣做--出-來,因為捌拍毋見一段時間,目前社會大眾對地雷佮干樂煞袂曉分
Hó-ka-tsài Ngôo Sam-kuì khò i ê kì-tî, tī jī-tsa̍p guā tang tsîng tîng koh tsò--tshut-lâi, in-uī bat phàng-kìnn tsi̍t tuānn sî-kan, bo̍k-tsîng siā-huē tāi-tsiòng tuì tē-luî kap kan-lo̍k suah bē-hiáu hun.

地雷會honn,啊干樂袂honn啦,老師咧教冊都毋知,像一寡老師kā我買,我咧kā講講這課本有,伊都毋知影咧
Tē-luî ē honn, ah kan-lo̍k bē honn lah. Lāu-su teh kà tsheh to m̄-tsai, tshiūnn tsi̍t-kuá lāu-su kā guá bé, guá leh kā kóng kóng tse khò-pún ū, i to m̄-tsai-iánn leh.

較早hit陣三个囡仔伊就買三粒,這馬三个小孩伊買一粒niâ 有家庭若做這哪會生活。我是老歲仔工做這賣一下仔趁一寡仔所費niâ,若無,這哪會生活
Khah-tsá hit-tsūn sann ê gín-á i tō bé sann lia̍p, tsit-má sann ê gín-á i bé tsi̍t lia̍p niâ. Ū ka-tîng nā tsò tse ná ē sing-ua̍h. Guá sī lāu-huè-á-kang tsò tse bē tsi̍t-ē-á thàn tsi̍t-kuá-á sóo-huì niâ, nā bô, tse ná ē sing-ua̍h.

地雷做好提去排擔,以早是為著生活,tsit-má單純是為著保存傳統文化ê價值,雖然無啥銷,吳三桂猶原堅持欲予閣較濟人體驗地雷ê媠
Tē-luî tsò hó the̍h khì pâi tànn, í-tsá sī uī-tio̍h sing-ua̍h, tsit-má tan-sûn sī uī-tio̍h pó-tsûn thuân-thóng bûn-huà ê kè-ta̍t, sui-jiân bô siánn siau, Ngôo Sam-kuì iû-guân kian-tshî beh hōo koh-khah tsē lâng thé-giām tē-luî ê suí.

記者 余榮宗 嘉義報導
Kì-tsiá Î Îng-tsong Ka-gī pò-tō.

1 則留言:

  1. A period calculator is a helpful tool for estimating menstrual cycle dates, predicting the next period, and understanding cycle patterns. By entering the first day of the last menstrual period and the average cycle length, users can get an estimated date for their next period. Tracking menstrual cycles regularly can also help identify changes and prepare for upcoming periods. Since cycle lengths vary from person to person, these calculations are estimates rather than medical diagnoses.

    回覆刪除